أبو ريحان البيروني ( مترجم : احمد آرام )

212

تحديد نهايات الأماكن لتصحيح مسافات المساكن ( فارسى )

[ شكل 62 ] كه بر سر راه آن دو به يكديگر قرار گرفته است . پيشتر گفتيم كه دورى AB برابر است با ؟ ؟ 14 ؟ 10 ؟ 8 ، و دورى BT جرجان از رى هفتاد فرسخ است ؛ چه مسافت ميان جرجان و رى از راه قومس [ ناحيهء دامغان ] هشتاد فرسخ است ، و از راه دماوند و سارى طبرستان نيز همين اندازه است و چنان مىنمايد كه اين دو راه در راستا نزديك يكديگر است ، ولى فاصلهء از راه آمل ده فرسخ بيشتر است . و دورى آمل و سارى از رى به يك اندازه است ، و چنان مىنمايد كه ده فرسخ قاعدهء مثلّثى متساوى السّاقين است . و با آنكه دو راه ميان رى و جرجان [ يعنى راه قومس و راه سارى ] با يكديگر برابر است ، اين را مىدانيم كه راه سارى به خطّ مستقيم نزديكتر است ، چه بالا رفتن و فرود آمدن در آن بيشتر است ، و بيشتر راه در آن با راستاى واحد پيموده مىشود . و راه راست [ ميان رى و جرجان ] در حقيقت ميان دو راه قومس و سارى قرار دارد . راه قومس از دامغان به طرف شمال ميل مىكند ، و راه سارى از اين شهر به طرف مشرق مىرود . و راه ميان اين دو راه ، چنان كه روندگان بر آن گفته‌اند ، هفتاد فرسخ است كه با كم كردن يك ششم آن مىشود 175 ميل و به درجات ؟ ؟ 18 ؟ 5 ؟ 3 . بر قطب T و به شعاع ضلع مربّع ، نيمى از افق جرجان را رسم مىكنيم ، و HB